THIRRJA NE ISLAM OSE POPULLI MA I NDERSHĖM
"Thirr, pėr nė rrugėn e Zotit tėnd
me urtėsi e kėshillė tė mirė dhe polemizo me ata nė atė mėnyrė qė ėshtė
mė e mirė..." (En
Nahl 125)
"E kush flet mė bukur
se ai qė Thėrret nė (rrugėn e) Allahut..." (Fussilet 33)
"Nga ju le tė jetė njė grup qė thėrret
nė atė qė ėshtė e dobishme, urdhėron pėr punė tė mbara dhe ndalon nga e keqja..." (Ali
Imran 104)
"Ju jeni populli ma i ndėrshėm, i ardhur pėr (tė mirėn e) njerėzve.
Urdhėroni tė bėhen vepra
tė mira, ndaloni veprat e kėqia dhe besoni Allahun..." (Ali Imran 110)
"I besojnė Allahut dhe ditės sė
gjykimit, kėshillojnė pėr tė mirė dhe largojnė nga e keqja, pėrpiqen pėr
punė tė dobishme, e ata janė
prej tė mirėve." (Ali Imran 114)
"Besimtarėt dhe besimtaret janė miq (tė dashur) pėr njeri-tjetrin,
Urdhėrojnė pėr tė mirė, e pengojnė tė kėqiat..."
(Et Tevbe 71)
"Atyre
tė cilėve, nėse u japim pushtet nė tokė, e falin namazin, japin zeqatin,
urdhėrojnė pėr tė mira dhe largojnė prej tė keqes.
Allahut i takon pėrfundimi i ēėshtjeve." (El Haxhxh 41)
"O djali im, fale namazin, urdhėro pėr
(punė) tė mira, e ndalo nga tė kėqiat..." (Llukman 17)
"Hipokritėt dhe hipokritet janė si
njeri - tjetri, Urdhėrojnė pėr (vepra) tė kėqia, e ndalojnė nga e mira..."
(Et Tevbe 67)
"Ata qė mohuan tė vėrtetėn nga beni
israilėt, u mallkuan me gjuhen e Davudit dhe Isait, tė birit tė Merjemes. Kėshtu
u veprua sepse kundėrshtuan dhe e tepruan. Ata ishin qė nuk ndalonin njeri -
tjetrin nga e keqja qė punonin. E ajo qė bėnin ishte e shėmtuar." (El
Maide 78-79)
"( Kjtoje) dhe kur njė grup prej tyre
thanė: - pėrse kėshilloni njė popull qė Allahu do ti zhukė ose do ta dėnoje
me njė dėnim tė ashpėr?
(Ata kėshilltaret) thanė:
- Pėr t'u arsyetuar para Zotit tuaj dhe me shpresė t'u largohen mėkateve. Dhe
kur e harruen atė, pėr tė cilen ishin kėshilluar, Na i shpėtuam ata qė tė
tjerėt i pengonin (i thirrėn pėr me u larguar) nga tė kėqiat. Kurse i kapėm
me njė dėnim tė ashpėr ata qė bėnin zullum ngase ishin tė shfrenuar."
(El A'rafė 16)
Feja Islame ėshtė njė ligjė jetėsorė, qė
Allahu xh.sh. e ka zgjedhur pėr njerėzinė, pėr fitimin dhe pėr kėnaqėsinė
e tyre, dhe Allahu ėshtė i knaqur qė feja Islame tė jete feja e jonė.
"Jam i kėnaqur qė feja
Islame tė jete feja e juaja". (El Maide 3)
Besimtaret e kėsaj feje janė
detėruar me detyrėn e Thirrjes nė rrugen Allahut xh.sh. Me urdhurua pėr
vepra tė mira dhe me ndaluar nga punet e kėqia. Kjo detyrė e cila ėshtė njė
pjesė e pandarė nga jeta e besimtarit ėshtė njė detyrė shum e vlefshme. Ėshtė
e vlefshme ngase ėshtė prej detyrave tė pejgamberlerve.
Allahu xh.sh. pėr me na
lartėsuar neve, na ka detyruar me detyrėn e cila ėshtė esenca e
pejgamberllukut, me thirrjen nė rrugen e Allahut xh.sh.
Kjo detyrė ėshtė e
madhnushme , e bekume sikurse namazi, zeqati dhe obligimet tjera.
Vlera e kėsaj detyre, bėhet
gjithnjė mė e madhėrueshme dhe mė
e domosdoshme nė situatėn dhe nė vendin nė tė cilin jetojmė. Ėshtė
obligim qė nuk i ndahet muslimanit duke qenė i urdhėruar qė gjithnjė tė
veproj sikurse rasti me Nuhin as. Rastin e Nuhit as, fare qartė na e paraqet
Kur'ani:
"Ne e dėrguam Nuhin te
populli i vet (dhe i thamė): Tėrheqja vėretjen popullit tėnd para se ata t'i
godasė dėnimi i rėndė... Ai (Nuhi) tha: - O Zoti im, unė e thirra popullin
tim natėn dhe ditėn." (Nuh 1-5)
Kėshtu, edhe ne sikur Nuhi
as, duhet tė veprojmė vazhdimisht nė favorin e Islamit, pėr njė ardhmėri
sa mė tė lumtur.
Kur'ani si ligjė pėr
rregullimin e jetės sė njerėzore, pėr dunja dhe ahiret, foli dhe pėr
ketė detyr tė rėndėsishme. Kushtu qė Kur'ani i madhnushem e paraqiti rrugėn
e thirrjes nė fenė e Allahut, na e tregoi masėn dhe vendoi shenja tė qarta pėr
ata qė thėrrasin nė rrugen Allahut xh.sh. E gjith kjo, pėr tė mos e humbur
drejtimin e nė vend qė tė bėhen thirrėsit e rrugės sė drejtė, tė marrin
drejtimin e kundėrt e tė bėhen larguesit e rruges sė drejtė; e ashtu duke dėshiruar
tė bėjnė mirė, nė tė vėrtetė tė bėjnė dėm (mėkat).
Allahu xh.sh. thot nė
Kur'an :
"Thirr nė rrugen e
Zotit tėnd me urtėsi e kėshillė tė bukur dhe polemizo me ata si ėshtė ma
sė miri". (En Nahl 125)
Me thirrė nė rrugen e
Allahut xh.sh. e jo nė rrugėn e ndonjė personi ose tė ndonjė idoli. Ajo ėshtė
thirrje nė rrugėn e Allahut vetėm pėr Allahun xh.sh. Qėllimi i saj ėshtė,
shpėtimi i njerėzisė nga robėria e krijesave duke ua kujtuar se ata janė
robėt e krijuesit tė vėrtetė tė Allahut xh.sh. Qėllimi i saj ėshtė pėrforcimi
i ifesė sė Allahut xh sh, ashtuqė fjala e mohuesve tė jetė e poshtėr. Kėshtu
tė dominojė fjala e Allahut e tė fitojė vlerėn qė nė tė vėrtetė e ka.
Thirrja duhet tė bėhet me urtėsi,
me argumente tė qarta pėr tė vėrtetėn, duke qenė e pėrshtatur pėr situatė,
kohė dhe vend.
Thirrje me kėshillė tė
bukur njerzore. Jo me qortime tė ashpra, dhe jo duke ja zbuluar gabimet.
Thirrje, duke polemizuar,
duke diskutuar me urtėsi, me fakte, dhe me bindje.
Nė kėtė mėnyrė thirrja
nė Islam ėshtė njė detyrė me vlerė tė madhe
pėr ymmetin (popullin) e Muhammedit, qė e ka ngritė si popull mė tė
ndershėm tė njerėzisė:
"Ju jeni populli mė i
ndėrshėm i ardhur pėr (tė miren e) njerėzve.
Urdhėroni pėr (vepra tė)
mira dhe ndalohuni nga (veprat tė)
kėqia dhe besoni Allahun..." (Ali Imran 110)
Ky ajet Kur'anor, shum bukur
na sqaron neve rėndėsinė e thirrjes, dhe na bėnė tė ditur se Allahu xh.sh.
popullin e Muhammedit a.s. e ka bėrė popullin ma tė ndershėm.
Pse ėshtė bėrė populli i
Muhammedit a.s. populli ma i ndershėm ?
Vetėm se kanė besuar nė
Allahun xh.sh. ose pėr ndonjė arsye tjetėr?
Nuk mund tė themi se vetėm
pėr shkak tė besimit nė Allahun xh.sh. ata e kanė fituar ketė nderim. E
dijmė fare mirė se prej popujve tė kaluar ka patur tė tillė qė kanė
besuar ne Allahun xh.sh. Por, kjo nderė ėshtė fituar me thirrjen nė rugėn e
Allahut, nė thirrje pėr veprime nė vepra tė mira, nė thirjen pėr largimin
e veprave tė kėqia. Kėtė e kuptojmė qartazi nga
renditja e ajetit:
Ju jeni populli ma i mirė
(i ndershėm) i ardhur pėr (tė miren e) njerėzve
Urdhėroni tė behen vepra tė mira. Ndaloni veprat
e kėqija Dhe besoni nė Allahun...
Rėndėsinė e kėsaj ne e
kuptojmė dhe kur Allahu xh.sh. na tregon shkaqet e mallkimit tė beni israilit:
"Ata qė mohuan (tė vėrteten)
nga beni israilėt u malkuan me gjuhen e Davudit dhe Isait, tė birit tė Merjemės,
Pėr shkak se kundėrshtuan dhe e tepruan.
Ata ishin qė nuk ndalonin
njeri tjetrin nga e keqja qė punonin.
E, sa tė shėmtuara ishin
veprat qė punun ata." (Maide 78-79)
Tashmė ėshtė e qartė se kemi tė bėjmė
me njė obligim tė domosdoshėm prej gjith atyre qė kanė besuar nė Njė
Allah, kanė besuar nė fenė e drejtė tė Tij. Nė qoftė se nuk dėshirojmė
goditjen e dėnimit nga Allahu, ēdo besimtarė duhet ta praktikojė kėtė brėnda
mundėsisė sė vet. Kjo duhet tė zėjė vend tė rėndėsishėm nė
persinalitetin e ēdo njėri qė vehten e njeh si musliman, duke filluar nė
familjen e vet e duke u zgjėruar nė farefis e mė gjėrė.
Allahu xh.sh. thotė:
"O ju qė besuat, ruani
vehten dhe familjen tuaj prej njė zjarri, (duke i thirrė ata nė vepra tė
mira dhe duke i thirrė qė me u larguar nga zjarri lėnda djegėse e tė cilit
janė njerėzit dhe gurėt..." (Et Tahrimė 6)
Kurse Allahu xh.sh. kėshtu
e urdhuroi dhe Muhammedin a.s.:
"Dhe tėrhiqja vėrejtjen
farefisit tėnd mė tė afėrt." (Esh Shuaraė 214)
S'ka dyshim se besimin,
kuptimin, mentalitetin, diturinė, jetesėn, karakterin, e familjes tėnde tė
farefisit mundemi me e ditur shum ma mirė dhe mundemi me e bėrė njė thirrje
ma tė kujdesshėm ,rezultati i sė cilės mundet me qenė mė i suksesshėm.
Prandaj i ėshtė dhėnė rėndėsi dhe pėrparsi thirrjes
sė familjes dhe farafisit. Por duhet tė jetė e qartė se thirrja
vazhdon edhe pėr masėn e gjėrė popullore, dhe ėshtė obligim i yni sikur
obligimet tjera.
Thirrja
e jonė e cila bėhet pėr rregullimin e jetės sipas urdhėrave tė
Allahut xh,sh. dhe sipas ndalimeve tė Tij, si dhe thirrja pėr pregaditjen e
jetės sė ahiretit; pamvarsisht se a pranohet apo jo, mbetet obligim pėr ne.
1 - Besimtari kurr nuk e ndėrpret shpresen
prej Allahut xh.sh:
"...Pse vetem populli
jobesimtarė e humbė shpresėn nė Allahun." (Jusuf 87)
2 - Edhe nėse nuk pranohet thirrja jonė nga
ndigjuesit, na jemi tė qetsuar me kryemjen e detyres tonė, se detyra jonė ėshtė
vetem me poblikue, kurse me udhėheq nė rrugen e drejtė ėshtė nė doren e
Allahut xh.sh. Allahu xh.sh.i thotė Muhammedit a.s.:
"Ėshtė e vėrtetė se
ti nuk mund ta udhėzosh ate qė do ti, por Allahu udhėzon kė tė dojė dhe Ai
ėshtė qė di mė sė miri pėr tė udhėzuarit." (El Kasas 56)
3 - Me veprimin e detyrės sonė, ne kemi
arsyetim para Allahut xh.sh., dhe shpresojmė shpėtim prej atij dėnimit qė ka
pėr me i goditur ata qė nuk e pranuan thirrjen:
"(Kujtoje) Dhe kur njė
grup prej tyre thanė: - Pėrse kėshilloni njė popull qė Allahu do ta zhduke
ose do ta dėnoje me njė dėnim tė ashpėr? (Ata kėshilltaret) thanė: - Pėr
t'u arsyetuar para Zotit tuaj dhe me shpresė t'u largohen mekateve. Dhe kur e
harruen atė, pėr tė cilen ishin keshilluar, na i shpėtuam ata qė tė tjerėt
i pengonin (i thirrėn pėr me u larguar) nga tė keqiat. Kurse i kapėm me njė
denim tė ashpėr ata qė bėnin zullum, ngase ishin tė
shfrenuar." (El A'rafė 164-165)
S'ka dyshim se ne kemi me u
pėrgjegjur vetėm pėr besimin dhe veprat tona, dhe ne nuk kemi me u dėnuar, e
as nuk kemi me u pyetur pėr mėkatet e tjetėrkujt, vetėm do tė japim pėrgjegjėje
dhe do tė dėnohemi pėr mekatat e tona dhe pėr mos zbatimin e urdhėrit
lidhje me thirrjen nė rrugėn e Allahut xh sh.
Pejgamberi a.s. thotė:
"Baj be nė Atė (Allahun)
qė ma ka shpirtin nėn sundimin e vet, ju vėrtetė (ja) do ti thėrrisni nė
vepra tė mira (nė rregullat jetėsore tė fesė Islame) dhe tė largoni nga
veprat tė kėqija.
Ose brėnda njė kohe tė
shkurtė, Allahu ka pėr me ua ēue dėnimin mbi ju, mbrapa (qė t'ju vijė ai dėnimi
qė mundet me qenun, politike, ekonomike, morale, ose smundje ose tragjedi
natyrore sikur tėrmet, vėrshime, etj; ose me ndonjė dėnim qė nuk na merr
mendja) ju i luteni Ati (Allahut), por lutjet nuk ju pranohen." (Transmeton
Tirmidhiju)
Nė qoftė se nė njė vend nuk bėhet
thirrja nė rrugen e Allahut, nė fenė e Tij tė vėrtetė, aj popull ka pėr
me mbetur ndėr sulmimin e genjėshtarve, zullumqarve, dhe njėrzija duke u
humbur napėr baltat e jobesimit, sulmimit, deshirave tė nefsit, nė loqat e
gjynaheve dhe neve kan pėr me na tėrhjekur me vete...
Eshtė e qartė se pėr
thirrjen nė rrugėn e Allahut xh.sh. pėr largimin e
njerėzve nga e keqja nuk duhet me qenė dijetar i pėrsosur. Por ato qė
i dijmė mjaft janė pėr krymjen e kėsaj detyre tė domosdoshme.
Nė qoftė se e dijmė
domosdoshmėrinė e njeriut pėr besimin nė Allahun, nė melekėt, nė librat,
nė pejgamberėt, nė diten e kijametit e kushtet tjera tė besimit pėr tė qenė
musliman. Dhe nėqoftė se e dimė se namazi, agjėrimi nė muajin e ramazanit ,
dhėnja e zeqatit, vatjaja nė haxh, respektimi i prindėrve, nderimi i fqiut
dhe i farėfisit, me qenė i drejtė, nė zemėr e nė fjalė, nė vepra, ėshtė
prej obligimeve shumė tė rėndėsishme tė besimtarėve, ėshtė njė dituri e
mjaftueshme pėr me i udhėzuar vėllazėrit dhe motrat tjera.
Nėqoft se e kemi kuptuar se
Zullumi, Bixhzi, Alkoholi, Zinaja, Rrena, folja mbas shpinde, Xhelozia, nėnēmimi
i njeri tjetrit, janė rreptėsisht tė ndaluara, atėhere pse heshtim e nuk i
largojmė shoqėrinė nga ato tė meta. Ku mbeti vėllazėria, ku mbeti dashuria
pėr njeri-tjetrin.
Allahu xh.sh. thotė:
"Besimtarėt janė tė
dashur (kan shoqėri) pėr njeri-tjetrin .
Urdhėrojnė pėr tė mirė.
E ndalojnė nga e keqja..." (Et tevbe 71)
Jemi tė dtyruar pėr
thirrje mbrenda diturisė sonė. Kjo do tė jetė shkak pėr shpėrblim nga ana
e Zotit xh sh, por njėkohėsisht do tė jetė shpėtim pėr vėllaun tonė po
edhe agim pėr ardhmėrinė e shoqėrisė se gjėrė:
"Pasha kohen! Nuk ka
dyshim se njeriu ėshtė nė njė humbje tė sigurtė. Me pėrjashtim tė atyre,
Qė besuan, Qė bėnė vepra tė mira, Qė porositen njeri-tjetrin t'i pėrmbahen
tė vėrtetės Dhe qė kėshilluan njeri-tjetrin tė jenė tė durushėm."
(El Asr1-2-3)